Tại một cửa hàng fish and chips lâu đời ở khu Đông Nam London, mức giá của một suất cá tuyết và khoai tây chiên đã thay đổi đáng kể theo thời gian. Nếu như cuối những năm 1980, thực khách chỉ cần hơn 1 bảng Anh, thì hiện nay con số này đã vượt mốc 15 bảng. Sự chênh lệch này không chỉ phản ánh lạm phát, mà còn cho thấy sức ép ngày càng lớn lên toàn bộ chuỗi cung ứng thực phẩm.

Ông KYRI KAROULLA, Nhà sáng lập Brockley’s Rock cho biết: “Sau khi chiến tranh ở Ukraine nổ ra, chi phí của chúng tôi tăng mạnh. Gas và điện đã tăng khoảng 300%, khiến việc kinh doanh rất khó khăn. Điều đáng nói là không chỉ một vài thứ tăng giá, mà hầu hết mọi chi phí đều leo thang cùng lúc. Đây là điều chúng tôi chưa từng trải qua trước đây.”

Câu chuyện bắt đầu từ việc các quy định siết chặt hạn ngạch đánh bắt nhằm bảo vệ trữ lượng thủy sản, đặc biệt tại khu vực Biển Barents, khiến sản lượng khai thác hợp pháp giảm đáng kể. Đồng thời, do một phần lớn sản lượng được xuất khẩu hoặc đưa vào chế biến sơ cấp, nguồn cá phi lê cung cấp cho thị trường nội địa trở nên ngày càng khan hiếm

Ông ANDREW COOK, Chủ tịch Liên đoàn Quốc gia các nhà chiên cá (NFFF) cho biết: “Các chính sách hiện tại đang tạo thêm áp lực cho 69VN 69 Hồ Chí Minh, đặc biệt là các cửa hàng độc lập. Thuế, luật lao động và nguồn cung cá đều là vấn đề lớn. Hạn ngạch cá tuyết ở Biển Barents đã giảm mạnh, từ 1 triệu tấn năm 2019 xuống còn khoảng 285.000 tấn hiện nay. Trong khi đó, các tàu cá lại ưu tiên sản phẩm có giá trị cao hơn vì lợi nhuận tốt hơn.”

Không chỉ nguyên liệu đầu vào, chi phí vận hành cũng tăng mạnh trong những năm gần đây. Giá năng lượng, chi phí vận chuyển và đặc biệt là dầu chiên đều leo thang dưới tác động của biến động kinh tế toàn cầu, trong đó có hệ lụy kéo dài từ xung đột Nga – Ukraine. Song song với đó là những yêu cầu ngày càng khắt khe về bao bì thân thiện môi trường và tiêu chuẩn an toàn thực phẩm, tiếp tục tạo thêm áp lực lên chi phí của các cơ sở kinh doanh.

Trong bối cảnh đó, nhiều chủ cửa hàng buộc phải đứng trước bài toán khó: điều chỉnh giá bán để duy trì hoạt động, hay giữ mức giá phù hợp để không mất đi nhóm khách hàng truyền thống – vốn là lực lượng tiêu dùng chủ yếu.

KYRI KAROULLA, Nhà sáng lập Brockley’s Rock chia sẻ: “Chúng tôi không thể chuyển toàn bộ chi phí sang khách hàng, nên phải tự gánh một phần. Nhưng cứ mỗi lần tăng giá là lại mất khách — có những gia đình quen thuộc, hay người cao tuổi ăn cá và khoai tây cả đời, giờ không còn đủ khả năng chi trả.”

Để thích ứng, một số cơ sở đã lựa chọn thay đổi nguyên liệu, sử dụng các loại cá thay thế có chi phí thấp hơn, đồng thời điều chỉnh khẩu phần theo hướng nhỏ hơn. Tuy nhiên, đây chủ yếu chỉ là những giải pháp tình thế.

KYRI KAROULLA, Nhà sáng lập Brockley’s Rock cho biết: “Chúng tôi đã thử điều chỉnh thực đơn, như dùng cá saithe thay thế và thêm khẩu phần nhỏ hơn. May mắn là các món này vẫn được khách ủng hộ.”

Ông PAUL RAY, Khách hàng chia sẻ: “Khoảng 14–15 bảng một suất là chấp nhận được. Nhưng nếu lên 20 bảng thì tôi sẽ phải cân nhắc, nhất là khi ăn cho cả gia đình thì chi phí sẽ rất lớn.”

Từ món ăn gắn liền với hình ảnh “ngon – bổ – rẻ”, fish and chips đang dần thay đổi vị thế. Và với nhiều cửa hàng nhỏ, thách thức lúc này không chỉ nằm ở lợi nhuận, mà còn là câu hỏi về sự tồn tại trong một thị trường ngày càng biến động và khó lường.