Sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo đang làm thay đổi phương thức hành nghề pháp lý, đặt ra yêu cầu cấp thiết phải đổi mới căn bản công tác đào tạo luật, nhằm đáp ứng yêu cầu của kỷ nguyên mới.

Theo tinh thần các nghị quyết của Đảng về phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong kỷ nguyên số, đào tạo pháp lý không chỉ dừng lại ở việc truyền đạt kiến thức, mà cần hướng tới phát triển toàn diện năng lực người học. Tuy nhiên, theo ghi nhận từ các cơ sở đào tạo, chương trình luật hiện nay vẫn còn nặng về lý thuyết, trong khi yêu cầu thực tiễn ngày càng đòi hỏi cao về kỹ năng hành nghề và khả năng thích ứng.

Trong kỷ nguyên AI, khi công nghệ có thể hỗ trợ, thậm chí thay thế một phần các công việc mang tính lặp lại, lợi thế của người làm luật không còn nằm ở việc “biết nhiều”, mà ở khả năng tư duy và đưa ra quyết định.

NGƯT.GS.TS Mai Hồng Quỳ, nguyên Hiệu trưởng Trường Đại học Luật TP.HCM cho biết ba trụ cột của đào tạo là kiến thức, kỹ năng và thái độ, áp dụng cho đào tạo nói chung và đặc biệt trong đào tạo luật. Ông nhấn mạnh trí tuệ nhân tạo sẽ hỗ trợ mạnh mẽ về kiến thức, nhưng việc hình thành kỹ năng và thái độ vẫn phụ thuộc quan trọng vào vai trò của người thầy, đồng thời cần tận dụng AI để đào tạo sinh viên, luật gia, luật sư có kỹ năng và thái độ đúng.

Vừa qua, tại hội thảo khoa học quốc gia “Đào tạo luật trong kỷ nguyên cải cách pháp luật và chuyển đổi số: thách thức, cơ hội và định hướng phát triển” của Đại học Sài Gòn, các chuyên gia cũng cho rằng, AI có thể thay thế từ 20 đến 30% các công việc mang tính lặp lại trong ngành luật. Nếu tiếp tục duy trì cách dạy truyền thống, khoảng cách giữa nhà trường và thực tiễn sẽ ngày càng bị nới rộng. Các chuyên gia cũng cho rằng trong giai đoạn tới các cơ sở đào tạo phải chuyển đổi mạnh mẽ, đưa công nghệ, đặc biệt là AI, trở thành một phần trong chương trình giảng dạy, nhằm hình thành tư duy pháp lý gắn với môi trường số.

PGS.TS Vũ Thị Hồng Yến - Trưởng Khoa Luật, Trường Đại học Sài Gòn cho biết trong mỗi học kỳ và khi thiết kế chương trình đào tạo luật, khoa đều đưa nội dung về trí tuệ nhân tạo vào cấu trúc chương trình. Bà nhấn mạnh trong từng bài giảng, sinh viên được hướng dẫn sử dụng AI trong thảo luận và tìm kiếm văn bản pháp luật, đồng thời rèn luyện kinh nghiệm để tự tin tạo ra sản phẩm tốt nhất.

Trong kỷ nguyên AI, đổi mới đào tạo luật không còn là lựa chọn, mà đã trở thành yêu cầu tất yếu gắn với chiến lược phát triển nguồn nhân lực quốc gia. Từ tái cấu trúc chương trình, đổi mới phương pháp đến tích hợp công nghệ, tất cả đều hướng tới xây dựng đội ngũ nhân lực pháp lý có năng lực thích ứng với môi trường số. Nếu không kịp thời đổi mới, khoảng cách giữa đào tạo và thực tiễn sẽ ngày càng bị nới rộng, kéo theo nguy cơ tụt hậu của nguồn nhân lực pháp lý trong chính quá trình chuyển đổi số quốc gia.